1. SKIP_MENU
  2. SKIP_CONTENT
  3. SKIP_FOOTER
  • آخرین بروزرسانی: یکشنبه 25 فوریه 2018. برابر با یکشنبه, 06 اسفند 1396

معامله اتمی‌ایران: امیدهای واهی؟

.



توافقنامه مقدماتی موسوم به «ژنو» بین ایران و ۶ قدرت بزرگ جهان ۵۶ روز پس از امضای طرفین از روز بیستم ژانویه به مورد اجرا گذاشته شد. توافقنامه که به گفته کشورهای غربی برای اولین بار در دوازده سال گذشته پیشرفت برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی‌ را متوقف می‌سازد و حتی بخش‌هایی از آن را به عقب خواهد برد برای ایران تخفیف‌های اندکی در تحریم‌ها در نظر گرفته که شاید مهم‌ترین آن بازگرداندن ۴ میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار از بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار درآمدهای نفتی بلوکه شده ایران باشد که آن هم به صورت چند قسط ۴۵۰ و ۵۵۰ میلیون دلاری صورت می‌گیرد. اگر چه حسن روحانی رییس جمهوری ایران اخیرا در اهواز از این توافق به عنوان تسلیم شدن ابرقدرت‌ها در برابر ملت ایران یاد کرد، اما بیشتر کارشناسان بر این باورند که ایران بیشترین امتیاز را به غرب داده و اظهارات روحانی و صحبت‌های مشابه از جانب محمد جواد ظریف وزیر خارجه جمهوری اسلامی ‌صرفا برای آرام ساختن تندروها و حفظ وجهه دولت یازدهم در داخل کشور است.

در این هفته در لندن توافقنامه ژنو موضوع بحث چند صاحب نظر در موسسه سلطنتی امور بین‌المللی یا همان «چتم‌هاوس» بود. سخنرانان سر ریچارد دالتون سفیر پیشین بریتانیا در ایران و از مشوقان مماشات غرب با جمهوری‌اسلامی، پروفسور فواض ژرژس استاد لبنانی تبار روابط بین‌الملل از مدرسه اقتصاد لندن و سر تام فیلیپس سفیر پیشین بریتانیا در اسراییل و عربستان سعودی بودند.

دیدگاه غالب در این جلسه این بود که دولت روحانی تصمیم به اجرای توافقنامه ژنو دارد، چیزی که رهبر جمهوری‌اسلامی ‌نیز آن را تایید کرده است، و افزون بر این برقراری رابطه حسنه بین ایران و غرب در جهت مصالح ملی ایران خواهد بود به ویژه در عرصه اقتصاد که تهران شدیدا به سرمایه‌گذاری در صنعت نفت و گاز خود به آن نیاز دارد.

در یک گفتگو، از سر ریچارد دالتون پرسیدم آیا اگر غرب چند ماهی دست نگه می‌داشت امکان این بود که تحریم‌های فلج کننده باعث فروپاشی اقتصاد جمهوری‌اسلامی‌ بشود تا حدی که ثبات رژیم به خطر افتد و آیا این طور نیست که در واقع قدرت‌های بزرگ با آغاز گفتگو با ایران و عقد توافقنامه ژنو به ادامه بقای نظام اسلامی ‌کمک کردند؟

سفیر پیشین بریتانیا در ایران پاسخ داد: ادامه تحریم‌ها برای چند ماه دیگر نمی‌توانست آن اثر را داشته باشد که اقتصاد ایران از هم بپاشد و سقوط نظام را به دنبال داشته باشد. نخست به خاطر آنکه آنها هنوز می‌توانند مقدار قابل ملاحظه‌ای نفت بفروشند. دوم اینکه آنها یک صنعت قابل ملاحظه صادرات منطقه‌ای ایجاد کرده‌اند که مولد ارز خارجی است و سوم اینکه با کاهش هزینه‌ها توانسته‌اند بودجه اقلام ضروری به ویژه حقوق اعضای دستگاه‌هایی را که باید برای حفظ رژیم وفادار و کارآ باشند پرداخت کنند.

دالتون اضافه کرد که نظر شخصی وی این است که فشارهای اقصادی در دراز مدت می‌تواند غیرقابل تحمل شود یعنی تا چند سال دیگر، ولی در حال حاضر نظام می‌تواند در یکی دو سال آینده امورات خود را بگذراند.

پرسیدم: اما حقوق بشر در این میان چه جایگاهی دارد؟

دالتون پاسخ می‌دهد: که اگر غرب بخواهد لغو تحریم‌ها را به مساله دیگری چون حقوق بشر مرتبط سازد مذاکرات هسته‌ای به سرعت به پایان خط خواهد رسید.

سر ریچارد دالتون در پاسخ به پرسش نازنین انصاری از کیهان (لندن) نیز که با اشاره به اعدام ۴۰ نفر در دو هفته اول سال ۲۰۱۴ و دستگیری فعالان سیاسی نظر او را در مورد چگونگی واکنش غرب جویا شد گفت: اگر روحانی بتواند توافقنامه نهایی با قدرت‌های بزرگ را به امضا رساند دستش تا حدودی برای عمل کردن به وعده‌های انتخاباتی‌اش باز خواهد شد و بهبود وضعیت حقوق بشر نیز یکی از آنها خواهد بود.

سر ریچارد دالتون احتمال موققیت ایران و ۶ قدرت بزرگ را برای توافق نهایی ۶۰ به ۴۰ به نفع کسب توافق پیش‌بینی کرد.

در این میان توافقنامه مقدماتی ژنو امیدهایی را برای بهبود مناسبات تهران با دشمن متصور دیرینه‌اش یعنی واشنگتن پدیدار کرده است. هرچند دوستان واشنگتن در منطقه یعنی تل آویو و ریاض از این بابت چندان دل خوشی ندارند.

پروفسور ژرژس از مدرسه اقتصاد لندن یادآور شد که پرزیدنت اوباما در دیداری با نمایندگان دموکرات و جمهوری‌خواه سنای آمریکا هشدار داد که اگر شما با معامله هسته‌ای با ایران مخالفت کنید ما باید با ایران وارد جنگ شویم و ما خوب می‌دانیم که اوباما نه اراده و نه اشتیاقی برای وارد شدن آمریکا به مناقشه‌ای دیگر در خاورمیانه را دارد. این حرف اوباما را در واقع باید جوهر سیاست آمریکا در قبال مساله هسته‌ای ایران دانست.

ژرژس بر این باور است که دولت آمریکا می‌داند که نمی‌تواند ایران را چه در منطقه خلیج فارس و چه در مشرق نادیده بگیرد چه در بحرین و عراق و چه در لبنان و سوریه ایران حضوری دائمی‌خواهد داشت و دولت آمریکا به خوبی می‌داند که با توجه به بی‌میلی‌اش برای جنگ با ایران باید با آن کشور کنار بیاید. به نظر ژرژس دولت واشنگتن به این نتیجه رسیده بود که ایران ظرف یک تا یک سال و نیم دیگر به مرحله تولید بمب اتم یعنی خط قرمز واشنگتن برای جنگ خواهد رسید و از این رو برای جلوگیری از آن باید با ایران وارد گفتگو شود. از آن‌سو نیز مقامات جمهوری‌اسلامی ‌دریافته بودند که اعمال سنگین‌ترین تحریم‌ها در تاریخ علیه جمهوری‌اسلامی‌ چنان ضربه‌ای به جامعه و اقتصاد ایران وارد کرده که حتی مشروعیت و دوام جمهوری‌اسلامی ‌را به خطر انداخته است و به این دلیل بود که تهران تصمیم گرفت با واشنگتن وارد مذاکره شود.

پروفسور ژرژس می‌گوید وقتی صحبت از نزدیکی مناسبات تهران و واشنگتن یا اصطلاحا «رپروچمان» می‌شود باید آن را نه «رپروچمان» مثبت بلکه منفی دانست و دلیل آن هم موانع ساختاری (نهادی) و داخلی در هر دو کشور است که دست دولت‌های آنها را برای عادی سازی مناسبات با یکدیگر بسته است. در آمریکا بسیاری از نمایندگان کنگره چه دموکرات و چه جمهوری‌خواه ملهم از نگرانی‌های اسراییل با گشایشی عمده در روابط با ایران مخالفند و در ایران هم روحانی و ظریف با موانع نهادی و بوروکراتیک برای تعامل نامحدود با امریکا روبرو هستند. اما به گفته ژرژس با وجودی که این نزدیکی روابط به صورت محدود خواهد بود اما پیامدهایی عمده در عراق، آمریکا و ایران به همراه خواهد داشت. در عراق شاهد تقارن منافع آمریکا و ایران هستیم و حتی در لبنان و سوریه هم اگر چه این تقارن منافع کمتر است ولی می‌بینیم که تلاش‌هایی برای به اصطلاح خنثی‌سازی میدان‌های مین‌گذاری شده مناقشات فرقه‌ای که موجودیت برخی کشورهای منطقه را به خطر انداخته صورت می‌گیرد.

در این میان شاهزاده‌های سعودی که ایران را بزرگ‌ترین خطر نسبت به ثبات منطقه می‌دانند نگاهی توام با اظطراب و نگرانی نسبت به بهبود بالقوه مناسبات آمریکا و ایران دارند. اما به گفته سر تام فیلیپس سفیر پیشین بریتانیا در اسراییل و عربستان، ریاض هرچند ممکن است در جستجوی متحدی استراتژیک در منطقه باشد مثلا روسیه، چین یا فرانسه ولی زمانی که همه گرد و خاک‌های ناشی از مساله هسته‌ای ایران فروکش کند سعودی‌ها متوجه خواهند شد که یاری قابل اعتمادتر از آمریکا ندارند که در صورت بروز بدترین سناریوی ممکن به کمک‌شان بشتابد.


کیهان آنلاین

برگه درخواست عضویت
ایمیل دبیرخانه حزب
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

با ما همراه باشید

روشنگری لازم

مقالاتی که از دگراندیشان و هم‌اندیشان در سامانه حزب مشروطه ایران (لیبرال دموکرات) درج می‌شوند، تنها برای آگاهی‌رسانی، ترویج رواداری و نهادینه کردن چندگرائی در فرهنگ سیاسی کشورمان می‌باشد و حزب هیچ‌گونه مسئولیتی در قبال محتوای آنان ندارد. مقالات می‌توانند با نظرگاه‌های حزب هم‌خوانی نداشته باشند. سامانه حزب در انتخاب مقالات آزاد است.

آخرین مقالات درج شده جدید

مشروطه ایرانی و گفتمان ملی…

22 بهمن و خیزش مردم ایران…

تلاش بیهوده حجاریان…

هفدهم ماه دی، روز زن در ایران…

بیانیه جبهه ایران‌گرایان در پشتیبانی از تظاهرات گسترده مردم در ایران…

مقالات دگراندیشان جدید

مشکل، مردم ایران نیستند؛ رژیم جانی‌شان است…

قیام ملی نقاب (نجات قیام ایران بزرگ)…

آیت‌الله مایک؛ آمریکاییِ مسلمان‌شده‌، رئیس جدید میز ایران سازمان سیا…

ایران را چرا باید دوست داشت؟…

در باغ وحش آخوندها!…

مقالات هم‌اندیشان جدید

بحثی در مقوله رفراندوم درخواستی و بیانیه پانزده اصلاح‌طلب پشیمان…

آیا هدف روسیه تبدیل ایران به یک «حکومت اقماری» است؟…

مارتین لوتر: مردی که به قرون‌وسطی فرمان ایست داد…

تشدید «جنگ سرد» در مناسبات آمریکا و ایران…

جشن مهرگان، تجدید پیمان با مهر و روشنایی…